ประเพณีลอยเรือตะโกชาวชอง บ้านช้างทูน

 

ประเพณีลอยเรือตะโกชาวชอง บ้านช้างทูน

ประเพณีลอยเรือตะโกนับเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน ชาวไทยเชื้อสายชองบ้านช้างทูน อ.บ่อไร่ จ.ตราด ซึ่งก่อนจะถึงวันเข้าพรรษา ชาวชอง ก็จะมาร่วมกันประกอบเรือ ตะโก ที่เป็นพาหนะนำ อาหาร เครื่องใช้ไม้สอยต่าง ๆ ที่ลูก ๆ หลาน ๆ จะนำส่งไปยังบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว

นายสมชาย เปรื่องเวช ผู้นำชุมชนชาวไทยเชื้อสายชอง ในพื้นที่บ้านช้างทูน เล่าให้ฟังถึงประเพณีลอยเรือตะโก ของชาวชอง ในแต่ละปี จะต้องไปลอกเปลือกไม้ตะโก มาทำตัวเรือ โดยจะไม่ใช้วิธีตัดไม้ จะทำการเลือกต้นตะโก ที่มีสีเปลือกค่อนข้างขาว และลอกออกจากลำต้น ซึ่งลำต้นตะโกที่ถูกลอกออกแล้ว จะเกิดขึ้นใหม่ ทุกๆ 3 ปี และนำเปลือกตะโกมาลนไฟ พร้อมที่จะนำมาประกอบเข้ากับไม้ไผ่ ทำโครงให้เป็นตัวยึด หลังจากที่ประกอบเสร็จแล้ว ก็จะนำเรือไปประกอบพิธี ภายในวัดช้างทูน ให้ลูกหลานชาวชองได้นำเอาสิ่งของ เครื่องใช้ อาหาร ที่บรรพบุรุษของแต่ละครอบครัวชอบ ใส่ลองไปในเรือ และนำไปลอย ซึ่งประเพณีนี้ 1 ปี จะมี 1 ครั้ง ในเทศกาลวันออกพรรษา และยังเชื่อกันอีกว่า หลังจากนำเรือไปลอยลงลำน้ำแล้ว ใครที่ทันเก็บอาหารที่ผ่านพิธีแล้ว มารับประทาน จะป้องกันการเป็นไข้หัวลม หรือไข้หวัด และจะเกิดความเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัวชาวบ้านชาวไทยเชื้อสายชองบ้านช้างทูนและประธานกลุ่มนิเวศพิพิธภัณฑ์ชองบ้านช้างทูน พร้อมประชาชนชาวช้างทูนเข้าร่วมพิธีกว่า 500 คน โดยช่วงแรกเป็นการทำบุญ ตักบาตร การทอดผ้าป่าสามัคคี และการถวายภัตตาหารแด่พระภิกษุสงฆ์ การแสดงธรรมวันออกพรรษาจากพระภิกษุสงฆ์วัดช้างทูน หลังเสร็จพิธีทางสงฆ์แล้ว ผู้ร่วมทำบุญวันออกพรรษา ร่วมกันนำข้าวปลาอาหารทั้งอาหารหวานคาว น้ำดื่ม ขนมต่างๆ ตลอดจนดอกไม้ ธูปเทียนและผลไม้ต่างๆ ไปใส่

ลงในเรือตะโก โดยนายสมชาย เปรื่องเวช ประธานกลุ่มนิเวศพิพิธภัณฑ์ชองบ้านช้างทูน ทำหน้าที่เป็นผู้ประกอบพิธีทางประเพณีวัฒนธรรมชาวชองเซ่นไหว้ดวงวิญญาณของบรรพบุรุษเสร็จพิธีแล้ว ผู้ร่วมพิธีนำอาหารคาวหวานที่นำมาเซ่นไหว้ไปรับประทานก่อนจะช่วยกันนำเรือตะโก 2 ลำ ที่นำมาประกอบพิธี ไปลอยลงในคลองช้างทูนให้ไหลล่องไปตามลำน้ำ อ่านเพิ่มเติม

 

ประเพณียี่เป็ง

หากถามถึง ประเพณียี่เป็ง หนี่งเดียวแห่งภาคตะวันออก คงหนีไม่พ้น ชุมชนบ้านใหม่พัฒนา ตำบลบ่อพลอย อำเภอบ่อไร่ จังหวัด เพราะที่นี้ เป็นชุมชนคนเหนือ ที่อพยบย้ายถิ่นฐานมาสร้างหลักปักฐานและ ได้สืบสานประเพณีติดต่อกันมานาน มีการจัดขึ้นทุกปี และเป็นที่เดียวในจังหวัดตราด ที่มีอยู่ในพื้นที่อำเภอบ่อไร่

ประเพณี ยี่เป็ง เป็นประเพณีลอยกระทงตามประเพณีล้านนาที่จัดขึ้นในวันเพ็ญเดือน 2 ของล้านนา คำว่า ยี่ แปลว่า สอง และคำว่า เป็ง แปลว่า เพ็ญ หรือ พระจันทร์เต็มดวง ซึ่งชาวไทยในภารเหนือจะนับเดือนทางจันทรคติเร็วกว่าไทยภาคกลาง 2 เดือน ประเพณี ยี่เป็งจะเริ่มตั้งแต่วันขึ้น 13 ค่ำ ซึ่งถือว่าเป็น วันดา หรือวันจ่าย การจัดประเพณียี่เป็งของชาวเหนือ มีมานานรุ่นสู่รุ่น นำวิถีชีวิตประเพณีชาวเหนือสื่อเป็นสัญลักษณ์ โดยช่วงกลางวันจะมีการประดิษฐ์โคมไฟเป็นรูปต่างๆและสีสันแตกต่างกันไป ก่อนนำมาแขวนไว้หน้าบ้าน ช่วงเย็นจะมีการปล่อยโคมลอยขนาดใหญ่ เพื่อบูชาพระเกตุแก้วจุฬามณีบนสรวงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ซึ่งถือเป็นประเพณีของชาวล้านนา โคมไฟหลากสีจะมีการแขวนไว้หน้าบ้านเป็นพุทธบูชาลอยกระทง อ่านเพิ่มเติม

ทำบุญแห่เรือส่งเคราะห์ทางทะเล

 ชาวบ้านในชุมชนประกอบอาชีพประมง เป็นอาชีพที่ต้องเสี่ยงอันตรายในการประกอบอาชีพเพราะแหล่งประกอบอาชีพ คือ ท้องทะเลอันกว้างใหญ่ไพศาล ที่จะประมาทมิได้ดังสำนวน สุภาษิตไทยที่กล่าวว่า  คืบก็ทะเล ศอกก็ทะเล นั้นหมายถึง  (สำ) ออกทะเลอย่าประมาททะเล เพราะอาจเกิดอันตรายได้ทุกเมื่อ. อ้างอิงจาก พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๕๔ สำนวน คืบก็ทะเล ศอกก็ทะเล ใช้ในการเปรียบเปรยถึง การเดินทางในทะเล ซึ่งมีความเสี่ยงมาก และหากเกิดอะไรขึ้นมากลางทะเลนั้นจะขอความช่วยเหลือได้ยาก เพราะว่าในท้องทะเลนั้นเต็มไปด้วยน้ำเค็ม  อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีทำบุญก่อพระทรายน้ำไหล

 ประเพณีก่อพระทรายน้ำไหล หรือมีชื่ออีกอย่างที่เรียกว่า “บุญพระทรายน้ำไหล” ซึ่งจัดขึ้นในช่วงเทศกาลลอยกระทง และจะมีการประกอบพิธีส่งเรือ โดยจะมีพระภิกษุสงฆ์สวดบท “นักขัตยัก” ซึ่งมีบทสวดดังนี้ “ภูตานัง ปะริ ตัสสานุภาเวนะ ทวาเทสสัง อุปัททะเว” พิธีการส่งเรือนั้นจะมีความเชื่อว่า ให้ชาวบ้านได้มาร่วมทำบุญและนำสิ่งที่ต้องการในการปลดทุกข์ปลดโศกหรือเรียกง่ายๆเอาความไม่สบายของตนเองมาไว้ในเรือ เช่น การตัดผม การตัดเล็บ เป็นต้น อ่านเพิ่มเติม

รำพา

 “รำพา” เป็นเพลงพื้นบ้านของจังหวัดตราด ละเล่นกันมา 100 กว่าปีแล้ว ในพื้นที่จังหวัดตราดที่ยังคงร้องเพลงนี้ คือ ตำบลห้วยแร้ง อำเภอเมืองตราด จังหวัดตราด คำว่า รำพา หรือ ลำภา คือ การละเล่นลำภาข้าวสาร ที่มาจากประเพณี “รำภาข้าว” หรือ “ภาข้าว”  มีจุดมุ่งหมายเพื่อขอปัจจัยหรือสิ่งของ เช่น  ข้าวสาร  น้ำตาลทราย  กะปิ  น้ำปลา  พริกแห้ง  หอม  กระเทียม  ผัก  ผลไม้ จากชาวบ้านมาทำบุญ อ่านเพิ่มเติม

สืบสานประเพณีสงกรานต์

 ประเพณีสงกรานต์ ตรงกับวันที่ 13 เมษายน ของทุกปี ซึ่งเป็นประเพณีเก่าแก่ที่มีการปฏิบัติ สืบทอดกันมาโบราณกาล และถือเป็นวันขึ้น ปีใหม่ของไทยอีกด้วย ประเพณีสงกรานต์เป็นประเพณีที่สร้างความรักความอบอุ่น ความกตัญญูกตเวทีให้แก่สถาบันครอบครัว อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีลอยกระทง

 ประเพณีลอยกระทงนั้นมีมาแต่โบราณ โดยมีคติความเชื่อหลายอย่าง เช่น เชื่อว่าเป็นการบูชาและขอขมาแม่พระคงคา เป็นการสะเดาะเคราะห์ สำหรับลอยประทีปเป็นรูปดอกบัวบานขึ้น ซึ่งคนทั่วไปนิยมทำตามสืบสารในการอนุรักษ์คงต่อไปชุมชนวัดโบสถ์ซึ่งอยู่ ในเขตเทศบาลเมืองตราดมีความเห็นว่าการจัดงานลอยกระทงในวัดโบสถ์เพื่อส่งเสริมให้ประชาชนในพื้นที่และใกล้เคียงไม่ต้องขับรถออกไปไกลจากชุมชนและยังมีสภาพแวดล้อมที่ติดคลองบางพระ เหมาะกับการจัดประเพณีลอยกระทงเพื่อบูชาพระแม่คงคา อ่านเพิ่มเติม

ประเพณียี่เป็ง

ประเพณียี่เป็ง หนี่งเดียวแห่งภาคตะวันออก คงหนีไม่พ้น ชุมชนบ้านใหม่พัฒนา  ตำบลบ่อพลอย
อำเภอบ่อไร่ จังหวัด  เพราะที่นี้ เป็นชุมชนคนเหนือ ที่อพยบย้ายถิ่นฐานมาสร้างหลักปักฐาน
และ ได้สืบสานประเพณีติดต่อกันมานาน มีการจัดขึ้นทุกปี และเป็นที่เดียวในจังหวัดตราด
ที่มีอยู่ในพื้นที่อำเภอบ่อไร่ อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีส่งเรือ

ประเพณีปล่อยเรือในจังหวัดตราดนั้นบางท่านอาจยังไม่เคยเห็นพื้นที่ที่มีการจัดประเพณีนี้มักเป็นพื้นที่ที่ติดต่อกับทะเล แม่น้ำลำคลองแทบทุกหมู่บ้านมีการจัดงานประเพณีปล่อยเรือส่วนใหญ่จะจัดงานในเดือนเมษายนวันสงกรานต์หรือหลังวันสงกรานต์ โดยมีการประชุมคณะกรรมการหมู่บ้านเพื่อให้ชาวบ้านลงมติว่าจะจัดเมื่อไรจัดบริเวณใดของหมู่บ้านหากตรงกับงานของชาวบ้านหรืองานวัดก็จะเลื่อนการจัดงานออกไปไม่ให้ตรงกัน อ่านเพิ่มเติม

ยุทธการชำราก

 ประมาณเดือนพฤศจิกายน ของทุกปี เทศบาลตำบลชำรากร่วมกับสมาคมพรานบูรพา (อดีตทหารพรานนาวิกโยธิน) ได้ดำเนินการจัดกิจกรรม ประเพณีสดุดีวีรชนยุทธการบ้านชำราก โดยกิจกรรมประกอบด้วยการวางพวงมาลาสดุดีวีรชนดวงวิญญาณทหารพรานนาวิกโยธิน และทหารนาวิกโยธิน ที่ เสียชีวิตในยุทธการบ้านชำราก ตำบลชำราก อำเภอเมือง จังหวัดตราด และตลอดจนอุทิศส่วนบุญส่วนกุศลให้แด่ดวงวิญญาณ อดีตทหารพรานที่เสียชีวิต จากการปฏิบัติหน้าที่ปกป้องประเทศ ด้านตะวันออกแนวเทือกเขาบรรทัด  อ่านเพิ่มเติม

ประเพณีการแข่งขันพายเรือด้วยลำไม้ไผ่

 ชุมชนบ้านน้ำเชี่ยว ตำบลน้ำเชี่ยว อำเภอแหลมงอบ จังหวัดตราด ชุมชน 2 ศาสนา 3 วัฒนธรรม ที่มีชาวพุทธ ชาวมุสลิม และชาวไทยเชื้อสายจีน อาศัยอยู่ร่วมกันมานับร้อยปี ตั้งแต่ชาวมุสลิม (แขกจาม) อพยพยกครัวมาจากเขมร มาตั้งรกรากในพื้นที่แห่งนี้ในสมัยรัชกาลที่ 3 นับแต่นั้นมาชาวพุทธและชาวอิสลาม ก็อาศัยอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืน ในชุมชนนี้บ้านชาวพุทธและชาวอิสลามตั้งอยู่ปะปนกัน โดยไม่ได้แบ่งแยก

อ่านเพิ่มเติม